2026-2027 eğitim öğretim yılı
8. sınıflar Fen Bilimleri dersi
II. dönem 2. yazılı sınavı
- 1
Fiziksel olarak tutarlı zaman-sıcaklık verilerinden eksenli grafik çizip yorumlayınız.
Fiziksel Tutarlı Isınma Grafiği — V4
IG-A14 • Aynı saf örnek sabit güçlü ısıtıcıyla ısıtılmıştır. Katı bölümündeki sıcaklık artış eğimi sıvı bölümündekinden büyüktür; eksen, ölçek ve yorum öğrenciye aittir.
Zaman (dk) Sıcaklık (°C) 0 -20 2 0 4 0 6 10 8 20 10 30 a)Üç aşamalı ürün oluşturunuz: etiketli ve ölçekli zaman-sıcaklık grafiği; yatay erime bölümünün kanıtlı yorumu; aynı güçle ısıtma sürerse sayısal değer uydurmadan kaynama platosu uzantısı.
- 2
Tablodaki deney verilerini inceleyerek soruyu yanıtlayınız.
Özdeş Yüklerin Farklı Basit Makinelerle Kaldırılmasına Ait Ölçüm Verileri
Sürtünmelerin ve düzenek ağırlıklarının ihmal edildiği ortamda 120 N ağırlığındaki özdeş yükler, üç farklı basit makine düzeneğiyle yerden 0,5 m yüksekliğe sabit süratle çıkarılmıştır.
Düzenek Türü Uygulanan Kuvvet (N) Kuvvetin Aldığı Yol (m) Kuvvetin Uygulanma Yönü K Düzeneği (Sabit Makara) 120 0,5 Aşağı (Yükün hareketine zıt) L Düzeneği (Hareketli Makara) 60 1,0 Yukarı (Yükün hareketiyle aynı) M Düzeneği (Kaldıraç) 40 1,5 Aşağı (Yükün hareketine zıt) a)Tablodaki verileri kullanarak; 1. K, L ve M düzeneklerinde kuvvet kazancı olup olmadığını gerekçesiyle açıklayınız. 2. Her bir düzenek için uygulanan kuvvetin yaptığı işi (Joule) hesaplayıp basit makinelerde işten kazanç sağlanıp sağlanmadığını kanıtlayınız. 3. Basit makinelerin kuvvetten kazanç dışında sağlayabildiği diğer avantajı tablodan bir örnek düzenek belirterek açıklayınız.
- 3
Aşağıdaki veri tablosunu inceleyerek soruyu yanıtlayınız.
Elodea Bitkisi ile Yapılan Işık Şiddeti ve Fotosentez Hızı Gözlemi
Not: Her grupta özdeş Elodea su bitkileri ve aynı miktarda su kullanılmıştır.
Deney Grubu Işık Şiddeti (Lüks) Ortam Sıcaklığı (°C) 1 Dakikadaki Oksijen Kabarcığı Sayısı (adet) 1. Grup 2000 25 8 2. Grup 6000 25 22 3. Grup 10000 25 22 a)Tablodaki verilere dayanarak ışık şiddeti ile fotosentez hızı arasındaki ilişkiyi açıklayınız. 1. ve 2. grupların karşılaştırması ile 2. ve 3. grupların karşılaştırmasından elde edeceğiniz kanıtları gerekçeleriyle birlikte yazınız.
- 4
Aşağıdaki karbon döngüsü şemasında havuzlar arasındaki eksik yönlü aktarımları çiziniz ve süreç kartlarındaki açıklama alanlarını doldurunuz.
Karbon Döngüsü Havuzları ve Süreç Kartları
a)Şemadaki dört karbon havuzu arasında madde aktarımını sağlayan toplam 7 yönlü oku doğru yönleriyle çizerek döngüyü tamamlayınız. Ardından şemadaki 4 süreç kartının açıklama alanına, ilgili sürecin karbonu hangi havuzdan hangi havuza ve nasıl aktardığını yazınız.
- 5
Aşağıda verilen küresel iklim göstergeleri tablosunu inceleyerek soruyu yanıtlayınız.
On Yıllık Dönemlere Göre Küresel İklim Göstergeleri
Tabloda 1980–2019 yılları arasındaki on yıllık ortalama atmosferik karbondioksit derişimi, küresel sıcaklık anomalisi ve deniz seviyesi değişim değerleri verilmiştir.
Dönem Atmosferik CO2 Derişimi (ppm) Küresel Ortalama Sıcaklık Anomalisi (°C; 1951–1980 ortalamasına göre) Küresel Ortalama Deniz Seviyesi Değişimi (mm; 1980–1989 ortalamasına göre) 1980–1989 346 +0,18 0 1990–1999 361 +0,31 +22 2000–2009 379 +0,51 +48 2010–2019 401 +0,78 +82 a)Tablodaki verileri kullanarak; 1. Atmosferik CO2 derişimi ile küresel ortalama sıcaklık anomalisi ve deniz seviyesi arasındaki ilişkiyi belirtip tablodaki bu birlikte değişimin tek başına neden-sonuç (nedensellik) kanıtı sayılıp sayılamayacağını gerekçelendiriniz. 2. Sera gazlarının (özellikle CO2) yeryüzünden salınan ısıyı tutma mekanizmasını bilimsel olarak açıklayınız. 3. Küresel ısınmanın yol açabileceği olası sonuçlardan ikisini (biri deniz seviyesi değişimi mekanizması, diğeri ise farklı bir iklimsel/ekosistem riski ve mekanizması olmak üzere) tartışınız.
- 6
İki ham hareket kaydından yük sınıflarını ve etkileşim kuralını çıkarınız.
Bilinen Referansa Göre Ham Yük-Hareket Kayıtları
A referansının negatif (−) olduğu kesindir. Hedefler önceden elektrik yüklüdür; sınıf adları ve etkileşim kuralı tabloda verilmez.
Kayıt Kesin bilinen başlangıç Ham hareket gözlemi A A referans ve D kapalı hedef Askı ipleri birbirinden uzaklaştı. B A referans ve Y kapalı hedef Askı ipleri birbirine yaklaştı. a)Bilinen referansla elde edilmiş iki ham hareket kaydını kanıt olarak kullanınız. A referansının negatif (−) olduğu ve D ile Y hedeflerinin önceden elektrik yüklü olup yalnız pozitif veya negatif yük taşıdığı kesindir. Kanıta göre hedefleri pozitif ya da negatif olarak sınıflandırınız; aynı cins ve farklı cins elektrik yüklerinin birbirlerine etkisini hem itme hem çekme yönüyle açıklayınız. Son olarak “Pozitif yükler iter, negatif yükler çeker.” iddiasını aynı/farklı cins ölçütüne göre değerlendirip düzeltiniz.
Kanıta dayalı pozitif-negatif sınıflandırma Aynı ve farklı cins yük etkileşim modeli İşaret-merkezli iddianın değerlendirilmesi - 7
Tabloda verilen deney gözlemlerinden yararlanarak cisimlerin elektriksel yük durumlarını belirleyiniz ve ulaştığınız sonuçları gerekçelendiriniz.
İletken ve Yalıtkan İplerle Asılı Özdeş K, L, M, N Kürelerinin Etkileşim Tablosu
Sürtünmeyle elektriklenmiş cam çubuğun pozitif (+), ebonit (plastik) çubuğun negatif (-) yüklü olduğu bilinmektedir.
Uygulama Yaklaştırılan Cisimler Gözlenen Etkileşim 1. Uygulama Pozitif (+) yüklü cam çubuk ile K küresi K küresi cam çubuk tarafından itildi. 2. Uygulama K küresi ile L küresi K ve L küreleri birbirini çekti. 3. Uygulama Negatif (-) yüklü ebonit çubuk ile L küresi L küresi ebonit çubuk tarafından çekildi. 4. Uygulama Negatif (-) yüklü ebonit çubuk ile M küresi M küresi ebonit çubuk tarafından itildi. 5. Uygulama M küresi ile N küresi M ve N küreleri birbirini itti. a)Tablodaki verileri kullanarak; a) K, L, M ve N cisimlerinin elektriksel yük durumlarını (pozitif yüklü, negatif yüklü, nötr) sınıflandırınız. b) Her bir cismin yük durumuna hangi gözlem ve elektriksel etkileşim kuralı (aynı cins yüklerin itmesi, farklı cins yüklerin çekmesi, yüklü cisimlerin nötr cisimleri çekmesi) ile ulaştığınızı gerekçelendirerek açıklayınız.
- 8
Deney gözlemlerinden yararlanarak X, Y ve Z kürelerinin elektriksel yük durumlarını belirleyiniz, cisimleri sınıflandırınız ve gerekçenizi yazınız.
İletken Kürelerin Yüklü Çubuklarla Etkileşimi Deneyi
Yalıtkan iplerle asılı hafif iletken X, Y ve Z kürelerinin yük durumunu belirlemek amacıyla yüklü olduğu bilinen referans çubuklar kürelere dokundurulmadan sırayla yaklaştırılmış ve oluşan elektriksel etkileşimler gözlemlenmiştir.
Malzemeler: Yalıtkan ipe asılı iletken küreler (X, Y, Z) (3 adet), Pozitif (+) yüklü cam çubuk (1 adet), Negatif (-) yüklü plastik çubuk (1 adet)
Düzenek 1 (X Küresi Testi)
- Test edilen cisim: X iletken küresi özdeş cisim
- Yaklaştırılan referanslar: (+) yüklü çubuk ve (-) yüklü çubuk dokundurulmadan
Düzenek 2 (Y Küresi Testi)
- Test edilen cisim: Y iletken küresi özdeş cisim
- Yaklaştırılan referanslar: (+) yüklü çubuk ve (-) yüklü çubuk dokundurulmadan
Düzenek 3 (Z Küresi Testi)
- Test edilen cisim: Z iletken küresi özdeş cisim
- Yaklaştırılan referanslar: (+) yüklü çubuk ve (-) yüklü çubuk dokundurulmadan
Gözlem Değer Not Düzenek 1 Gözlemi (+) çubuk yaklaştırılınca itildi; (-) çubuk yaklaştırılınca çekildi etkileşim X küresinin hareketi kaydedildi. Düzenek 2 Gözlemi (+) çubuk yaklaştırılınca çekildi; (-) çubuk yaklaştırılınca itildi etkileşim Y küresinin hareketi kaydedildi. Düzenek 3 Gözlemi (+) çubuk yaklaştırılınca çekildi; (-) çubuk yaklaştırılınca çekildi etkileşim Z küresinin hareketi kaydedildi. a)Deneyde elde edilen gözlem sonuçlarını kullanarak X, Y ve Z kürelerini elektriksel yük durumlarına göre (pozitif yüklü cisim, negatif yüklü cisim, nötr cisim) sınıflandırınız. Her bir küre için belirlediğiniz sınıfı gözlem kanıtlarına dayanarak gerekçelendiriniz.