2026-2027 eğitim öğretim yılı
7. sınıflar Fen Bilimleri dersi
II. dönem 1. yazılı sınavı
- 1
Aşağıda verilen bilgileri ve harf kartlarını inceleyerek soruyu yanıtlayınız.
Element Sembolü İncelemesi
Fen bilimleri dersinde periyodik sistemdeki ilk 18 elementten biri olan Silisyum elementi incelenmektedir. Masada üzerinde [i], [S], [l], [y] harfleri bulunan kartlar yer almaktadır. Element sembollerinin yazım kuralına göre sembol iki harften oluşuyorsa ilk harf her zaman büyük, ikinci harf ise her zaman küçük yazılır.
- Element Adı:
- Silisyum
- Kullanılabilir Harf Kartları:
- [S], [i], [l], [y]
- Sembol Kuralı:
- İlk harf büyük, ikinci harf küçük
a)Verilen harf kartlarını ve sembol kuralını kullanarak Silisyum elementinin sembolünü ve harflerin yazılış kuralı ilişkisini tek bir açıklamalı ifade şeklinde yazınız.
- 2
Paralel ışınlarla iki merceği deneyip yalnız odak ve ışın aralığı kayıtlarından tür çıkarımı yapınız.
Paralel Işınlı Mercek Deney Kaydı — V5
MD5-C43 • Üç paralel düşük güçlü LED ışınının giriş aralığı 8 cm’dir. Nesne görüntüsü veya görüntü büyüklüğü kullanılmaz; odak ve dış ışın aralığı öğrenci ölçene kadar boştur.
Malzemeler: P ve R kodlu mercekler (2 adet), paralel düşük güçlü LED ışın kutusu, mat ekran, cetvel ve ekran rayı (1 takım)
P merceği
- Merkez kalınlığı: 9 mm
- Kenar kalınlığı: 3 mm
R merceği
- Merkez kalınlığı: 3 mm
- Kenar kalınlığı: 9 mm
- P için ekranı ışınların en küçük noktada birleştiği yere getirip mercek–ekran uzaklığını ölçünüz; R için 16 cm uzakta dış ışın aralığını ölçünüz.
Gözlem Değer Not P gerçek odak uzaklığı ________ cm Öğrenci ölçer. R dış ışın aralığı ________ cm Öğrenci ölçer. Güvenlik: Yalnız düşük güçlü LED kullanılır; Güneş’e, ışık kaynağına veya mercek içinden ışığa bakılmaz.
a)Tam iki ürün veriniz: (1) kendi odak uzaklığı ve dış ışın aralığı ölçümlerinizi, ışınların birleşme/dağılma gözlemiyle kaydediniz; (2) her merceğin merkez–kenar kalınlığı ile ışın davranışını birlikte kullanıp ince veya kalın kenarlı tür değerlendirmesi yapınız. Görüntü boyu hakkında çıkarım yapmayınız.
Kendi odak / ışın aralığı kaydım Kayıtlarıma dayalı iki tür değerlendirmem - 3
Tabloda verilen bileşik formülleri ve özelliklerini inceleyerek bileşiklerin isim-formül ilişkilerini belirleyiniz, formüller arasındaki mantıksal ilişkileri kurarak uyumlu bir bütün oluşturan bir sınıflandırma modeli yapılandırınız.
Bazı Yaygın Bileşiklerin Formül ve Atomik Özellikleri
Tablo: Dört farklı bileşiğin formülü, içerdiği element çeşitleri ve moleküldeki toplam atom sayıları
Bileşik Kodu Kimyasal Formül İçerdiği Element Türleri Moleküldeki Toplam Atom Sayısı Bileşik 1 H₂O Hidrojen (H), Oksijen (O) 3 Bileşik 2 CO₂ Karbon (C), Oksijen (O) 3 Bileşik 3 CH₄ Karbon (C), Hidrojen (H) 5 Bileşik 4 NH₃ Azot (N), Hidrojen (H) 4 a)Tablodaki verilerden ve kimyasal formüllerden yararlanarak: 1. Bileşik 1, 2, 3 ve 4'ün yaygın/bilimsel isimlerini formülleriyle eşleştiriniz. 2. Formülleri inceleyerek bileşikler arasındaki mantıksal ilişkileri (ortak element türü ve toplam atom sayısı ölçütlerine göre) ortaya koyunuz. 3. Bu dört bileşiğin isimlerini ve formüllerini, kurduğunuz mantıksal ilişkiler doğrultusunda birbirine bağlayan hiyerarşik veya ağ tipi bütüncül bir kavram modeli tasarlayınız; CH₄ (Metan) bileşiğinin modeldeki yerini formül içeriğine dayalı kanıtlarla gerekçelendiriniz.
- 4
Aşağıdaki deney verilerini inceleyerek iki geçişe ait verileri kaydediniz ve ışığın izlediği yolları gerekçeleriyle açıklayınız.
Farklı Yoğunluktaki Ortamlarda Işığın Kırılması
Özdeş lazer ışığı kaynakları ve ölçüm ekranı kullanılarak iki farklı ortam geçişi test edilmiştir.
Malzemeler: Lazer Işığı Kaynağı (2 adet), Su Havuzu ve Ölçüm Ekranı (1 adet)
Düzenek 1
- Birinci Ortam: Hava
- İkinci Ortam: Su
- Gelme Açısı: 50 derece
Düzenek 2
- Birinci Ortam: Su
- İkinci Ortam: Hava
- Gelme Açısı: 30 derece
- Adım 1: Lazer ışığı hava ortamından su ortamına 50 derece gelme açısıyla gönderilmiş ve kırılan ışın takip edilmiştir.
- Adım 2: Lazer ışığı su ortamından hava ortamına 30 derece gelme açısıyla gönderilmiş ve kırılan ışın takip edilmiştir.
Gözlem Değer Not Gözlem 1 Gelme açısı 50°, kırılma açısı 35° derece Hava ortamından su ortamına geçiş Gözlem 2 Gelme açısı 30°, kırılma açısı 42° derece Su ortamından hava ortamına geçiş a)Aşağıdaki deney düzeneklerinde ışığın farklı saydam ortamlardan geçişleri sırasında izlediği yollar verilmiştir. Bu verilere dayanarak iki geçişe ait verileri kaydediniz ve az yoğun ortamdan çok yoğun ortama ile çok yoğun ortamdan az yoğun ortama geçişlerde ışığın izlediği yolları gerekçeleri ile açıklayınız.
Ortam geçişi Gelme açısı Kırılma açısı İzlenen yol çıkarımı ve gerekçe - 5
Akran gruplama önerisini ham yapı kanıtlarıyla denetleyiniz.
Saf Madde Akran Sınıflandırma Dosyası
Okul laboratuvarı ham model dolabı · SM-49. Ham yapı kanıtlarından iki sınıfı ve çevresel örnek etiketlerini öğrenci oluşturacaktır.
- N1 · Saf azot:
- N–N · N–N; yalnız tek cins N atomu kimyasal bağlı; kimyasal yöntemle daha basit farklı maddelere ayrılamaz ham yapı kanıtı
- N2 · Saf su:
- H–O–H · H–O–H; farklı cins H ve O atomları kimyasal bağla sabit ilişkide; kimyasal yöntemle daha basit maddelere ayrılabilir ham yapı kanıtı
- N3 · Saf demir örneği:
- Fe · Fe · Fe; yalnız tek cins Fe atomu; kimyasal yöntemle daha basit farklı maddelere ayrılamaz ham yapı kanıtı
- N4 · Saf etil alkol:
- C₂H₆O · C₂H₆O; farklı cins C, H ve O atomları kimyasal bağla sabit ilişkide; kimyasal yöntemle daha basit maddelere ayrılabilir ham yapı kanıtı
- Akran gruplama önerisi:
- Birden fazla atomun bağlı gösterildiği bütün örneklerin farklı atom cinsi içerdiği ve aynı sınıfta olduğu ileri sürülmüştür; öneri doğru kabul edilmemiştir. sınanacak iddia
a)N1/N2/N3/N4 kodlu ham kanıtlarla akranın gruplama önerisini denetleyiniz; iddia–kanıt–karşı örnek–gerekçe zincirinde hangi kayıtların öneriyi çürüttüğünü kodlarıyla gösteriniz. Saf maddelerin farklı yapıda olduğunu belirleyip kaydediniz; saf maddeleri atom cinsi ve kimyasal ayrışma niteliklerine göre ayrıştırınız; element ve bileşik olarak sınıflandırınız; çevresel saf madde örneklerinin her birini uygun sınıf adıyla etiketleyiniz. Üçüncü üründe “birden fazla atomun bağlı gösterildiği her saf madde farklı atom cinsi içerir” iddiasını moleküler element kanıtıyla değerlendiriniz; doğru ölçütün atom sayısı değil atom cinsi sayısı olduğunu açıklayınız.
- 6
Aşağıdaki veri tablosunda yer alan kuralları ve aşamaları inceleyerek soruyu yanıtlayınız.
C2H6O Molekülü İçin Model Verileri ve Yeni Kanıt
C2H6O molekülünün atom envanteri, bağ kapasiteleri ve aşamalı yapısal verileri
Aşama Atom Envanteri ve Bağ Kapasitesi Yapısal Kural ve Gözlem Verisi 1. Aşama (İlk Model) 2 Karbon (C, 4 bağ yapar), 6 Hidrojen (H, 1 bağ yapar), 1 Oksijen (O, 2 bağ yapar). Tüm atomlar tek bir molekülde eksiksiz kullanılır. Geçici ilk varsayım: Oksijen atomu iki karbon atomunun arasında yer alır (C-O-C iskeleti) ve doğrudan oksijene bağlı hiçbir hidrojen atomu yoktur. 2. Aşama (Yeni Kanıt) Atom sayıları ve bağ kapasiteleri 1. aşama ile tamamen aynıdır. Yeni spektroskopik kanıt: Molekülde doğrudan 1 adet O-H bağının bulunduğu ve iki karbon atomunun birbirine bağlı olduğu tespit edilmiştir. a)Tablodaki 1. aşama verilerine ve geçici varsayıma dayanarak ilk molekül modelinin atom bağlantılarını belirtiniz. Ardından 2. aşamadaki yeni kanıt doğrultusunda ilk modelin neden geçersiz kaldığını gerekçelendirerek yenilenen molekül modelinin atom bağlantılarını oluşturunuz.
- 7
Verilen atom bilgilerini ve kuralları kullanarak katman elektron dizilim modellerini oluşturunuz; iyonlaşma ve kararlılık durumlarını gerekçelendirerek açıklayınız.
Element Atomları ve Katman Dağılım İlkeleri
Nötr atomların proton sayıları ve katman elektron kapasite kuralları
Element / Kural Adı Proton Sayısı Katman Elektron Kapasitesi ve Kararlılık İlkesi Lityum (Li) 3 Nötr hâlde proton sayısı elektron sayısına eşittir. Flor (F) 9 Nötr hâlde proton sayısı elektron sayısına eşittir. Katman Kapasite Kuralı - 1. katman en fazla 2, 2. katman en fazla 8 elektron alabilir. Kararlılık İlkeleri - Atomlar en az sayıda elektron alarak veya vererek son katmanını 2'ye (dublet) ya da 8'e (oktet) tamamlayıp kararlı iyon hâline geçer. a)Tablodaki verileri kullanarak; 1) Nötr Lityum (Li) ve nötr Flor (F) atomlarının katman elektron dizilim modellerini çizerek oluşturunuz. 2) Bu atomların kararlı hâle geçerken dublet ya da oktet kurallarından hangisine uyduklarını, elektron alıp verme yönlerini ve gerekçelerini belirtiniz. 3) Oluşan iyonların yeni elektron dizilimlerini ve iyon yüklerini (+ veya -) yazınız.