2026-2027 eğitim öğretim yılı
6. sınıflar Fen Bilimleri dersi
II. dönem 1. yazılı sınavı
- 1
Pilot ham kayıtları bir bağımsız doğrulama planıyla sınayınız; hazır iddiayı kanıtsız kabul etmeyiniz.
N maddesi Bağımsız Doğrulama Dosyası
Pilot ve öğrenci doğrulaması iki eş saf pay, aynı kap-prob düzeni ve 1 atm basınçta yürütülür. Pilot satırları ham veridir; öğrenci satırları bağımsız deney yapılıncaya kadar boştur.
Kayıt Ham ölçüm veya görev Koşul / kaynak Malzeme ve güvenlik bankası Saf N maddesi: iki eş 40 g pay; iki aynı ısıya dayanıklı deney kabı, iki termometre, elektrikli ısıtıcı, kontrollü soğutma banyosu ve kronometre 1 atm; öğretmen gözetimi, gözlük ve ısı siperi Pilot ısıtma ham kaydı 0 dk: 24 °C; 1 dk: 34 °C; 2 dk: 42 °C; 3 dk: 42 °C; 4 dk: 42 °C; 5 dk: 70 °C; 6 dk: 94 °C; 7 dk: 118 °C; 8 dk: 118 °C; 9 dk: 118 °C Eşit zaman aralığı; hâl adı yazılmamıştır Pilot soğutma ham kaydı 0 dk: 64 °C; 1 dk: 52 °C; 2 dk: 42 °C; 3 dk: 42 °C; 4 dk: 42 °C; 5 dk: 30 °C Eşit zaman aralığı; hâl adı yazılmamıştır İncelenecek iddia N örneğinin aynı basınçtaki erime ve donma noktaları eşittir. Pilot ve bağımsız doğrulama ile sınanacak Öğrencinin kendi erime doğrulama kaydı ________ °C Deney öncesi boş Öğrencinin kendi donma doğrulama kaydı ________ °C Deney öncesi boş Öğrencinin kendi kaynama doğrulama kaydı ________ °C Deney öncesi boş a)Tablodaki pilot ölçümleri ve iddiayı inceleyiniz. Saf N maddesi için bağımsız doğrulama deneyini tasarlayınız; araçları, sıralı ısıtma-soğutma işlemini, bağımsız değişkeni, ölçülen bağımlı değişkeni ve kontrol edilen değişkenleri, 1 atm basıncı, ölçüm aralığını ve plato kuralını yazınız. Öğretmen onayından sonra deneyi uygulayınız; erime, donma ve kaynama sıcaklıklarını kendi ölçüp üç boş satıra kaydediniz. Pilot ve yalnız kendi ölçümlerinizi analiz ederek iddiayı kanıt ve ölçüm belirsizliğiyle gerekçeli değerlendiriniz.
- 2
Aynı sıcaklık ve aynı basınç altında alınan aşağıdaki ölçümleri ve kontrol kaydını kullanarak istenenleri yapınız.
Sıvı Ölçümleri ve Kontrol Kaydı
Veriye dayalı olmayan karşılaştırma önermesi: “Bütün sıvıların yoğunluğu aynıdır.” Yoğunluk bağıntısı: d=m/V.
Sıvı madde Kütle (g) Hacim (cm³) X sıvısı 30 g 40 cm³ Y sıvısı 52 g 40 cm³ X sıvısı (kontrol kaydı) 60 g 80 cm³ a)Eşit hacimli X ve Y ölçümlerini karşılaştırarak “X sıvısının yoğunluğu Y sıvısının yoğunluğundan ...” veriye dayalı önermesini tamamlayınız; bu önermeyi tabloda verilen dayalı olmayan önerme ile karşılaştırınız. (b) X sıvısının yoğunluğunu hesaplayıp 160 cm³ için kütle tahmini yapınız; kontrol kaydını kullanarak tahminin geçerliğini sorgulayınız.
Veriye dayalı önerme ve karşılaştırma Kanıta dayalı tahmin ve geçerlik kontrolü - 3
Aşağıdaki deney verilerini ve koşulları inceleyerek soruları sırasıyla yanıtlayınız.
Sıvıların Kütle ve Hacim Karşılaştırma Deneyi
Fen bilimleri laboratuvarında 25 °C sıcaklıkta, özdeş dereceli silindirler ve hassas terazi kullanılarak farklı homojen P ve R sıvı örneklerinin kütle ve hacimleri ölçülmüştür.
Malzemeler: Özdeş dereceli silindir (2 adet), Hassas terazi (1 adet), P sıvısı (40 cm³), R sıvısı (40 cm³)
1. Düzenek (P Sıvısı)
- Sıcaklık: 25 °C
- Hacim: 40 cm³
2. Düzenek (R Sıvısı)
- Sıcaklık: 25 °C
- Hacim: 40 cm³
- Özdeş dereceli silindirlere sırasıyla P ve R sıvılarından 40'ar cm³ konulmuştur.
- Hassas terazi kullanılarak sıvıların kütleleri ölçülmüştür.
- Sıcaklık 25 °C'de sabit tutulmuştur.
Gözlem Değer Not 1. Düzenek Gözlemi 32 g 40 cm³ P sıvısının kütlesi 2. Düzenek Gözlemi 50 g 40 cm³ R sıvısının kütlesi a)Fen bilimleri laboratuvarında yapılan yukarıdaki deneyi inceleyerek iki aşamalı görevi sırasıyla yanıtlayınız: 1. P ve R sıvılarına ait verilere dayanarak bu sıvıların yoğunlukları arasında bir ilişki kuran test edilebilir bir hipotez kurunuz ve eldeki gözlem verilerinin bu hipotezi destekleyip desteklemediğini gerekçesiyle açıklayınız. 2. Bu deneyden elde edilen ve desteklenen hipotezinizi yeni bir duruma uygulayınız: Sıcaklıkları 25 °C olan P ve R sıvılardan her birinin hacmi 50 cm³ alındığında, hangi sıvının kütlesinin daha büyük olacağını kurduğunuz hipoteze ve yoğunluk tanımına dayanarak gerekçelendiriniz.
- 4
Ölçüm kartlarıyla eksik kış gölü yoğunluk modelini tamamlayınız.
Bağlantıları Eksik Kış Gölü Yoğunluk Modeli
a)Bağlantısız ölçüm ve göl kesiti kartlarını tek bir nedensel modele dönüştürünüz. (1) Sıvı su ile buzun niteliklerini açıklayınız; SS ve BZ kütle-hacim göstergelerini birimleriyle kaydedip ρ=m/V ile iki yoğunluğu hesaplayıp işlemleri gösteriniz. (2) İki yoğunluğu karşılaştırarak buzun konumunu ve gölün neden yüzeyden donduğunu kanıt zinciriyle çıkarınız. (3) 1. gün: açık su; 3. gün: kıyıdan başlayıp üst yüzeye yayılan katı tabaka ile alt su-canlı kaydını birlikte kullanıp alttaki sıvı suyun canlılar için önemini, görünür koşullarla sınırlı bilimsel bir değerlendirme olarak gerekçelendiriniz.
- 5
Aynı setle kontrol–hedef–kontrol çevrimini uygulayıp kendi kaydınızı analiz ediniz.
Kontrol Köprülü Devre Doğrulama Protokolü
Öğrenci açık test aralıklı devreyi kurar; aynı ortak setle kontrol–hedefler–kontrol sırasını bizzat uygular, kayıtları boştur.
Malzemeler: 1,5 V eğitim pili (1; ortak set), lamba ve duy (1 takım; 1,5 V; ortak set), anahtar (1; ortak set), bağlantı kabloları (4; krokodil; ortak set), R0 · temiz alüminyum kontrol köprüsü (1; kontrol/tekrar), RA · kauçuk şerit (1; hedef), RB · çıplak demir şerit (1; hedef), RC · cam çubuk (1; hedef), RD · temiz alüminyum şerit (1; hedef)
Öğrenci doğrulama devresini kurar
- Açık test aralığı kiti: 1,5 V pil–anahtar–lamba/duy–4 kablo
Kontrol köprüsü çevrim planı
- Köprü sırası ve kuralı: R0 başlangıç → RA → RB → RC → RD → R0 bitiş; aynı set; değişimde anahtar açık
- Öğrenci 1,5 V açık test aralıklı seri devreyi kurup köprünün boş başlangıç kaydını doldurur.
- Anahtar açıkken her hedefi bizzat dener, kendi lamba-iletme kaydını doldurur; köprüyü yeniden bağlayıp başlangıç-bitiş geçerliğini denetler.
Gözlem Değer Not Başlangıç · R0 Lamba: ______ · Karar: ______ Öğrenci Protokol · RA Lamba: ______ · Karar: ______ Öğrenci Protokol · RB Lamba: ______ · Karar: ______ Öğrenci Protokol · RC Lamba: ______ · Karar: ______ Öğrenci Protokol · RD Lamba: ______ · Karar: ______ Öğrenci Bitiş · R0 Lamba: ______ · Karar: ______ Öğrenci Güvenlik: Yalnız 1,5 V; şehir elektriği kullanılmaz; değişimde anahtar açık; numunesizken pil uçları birbirine değdirilmez.
a)1,5 V pil-anahtar-lamba/duy-dört kabloyla açık test aralığı bulunan seri devreyi kurunuz. Aynı setle kendi boş lamba-iletme kayıtlarınızı doldurup iletme durumlarını analiz edin. Kodlar: RA, RB, RC, RD; hepsini bizzat deneyiniz. Üç doğrulama ürünü: köprü-protokol kaydı; hedef analizi; başlangıç-bitiş kontrolünün geçerliğini ve lamba yanmama bilimsel sınırı.
- 6
Tamamlanmış pilot ham kayıtlarını kullanarak iki bağlı yanıt yazınız.
P maddesi Tamamlanmış Ham Kayıt Tahmin Dosyası
Pilot deney 1 atm basınçta tamamlanmıştır. Ham sıcaklık kayıtları görünür; aynı koşullardaki tekrar deneyinin sonucu gizlidir.
Kaynak Tamamlanmış görünür kayıt Koşul Araç ve güvenlik bankası Saf P maddesi: iki eş pay, her biri 45 g; iki aynı ısıya dayanıklı deney kabı, iki termometre, elektrikli ısıtıcı, kontrollü soğutma banyosu ve kronometre 1 atm; öğretmen gözetimi, koruyucu gözlük ve ısı siperi Kayıt ve kontrol kuralı Sıcaklık her 1 dakikada kaydedilir; ardışık üç eşit okuma plato kabul edilir Saflık, eş kütle, aynı kap ve termometre konumu, ısıtıcı gücü ile soğutma ayarı sabittir Pilot ısıtma ham kaydı 0 dk: 26 °C; 1 dk: 37 °C; 2 dk: 48 °C; 3 dk: 48 °C; 4 dk: 48 °C; 5 dk: 73 °C; 6 dk: 99 °C; 7 dk: 124 °C; 8 dk: 124 °C; 9 dk: 124 °C Rota I; katı örnek ısıtılmıştır, hâl değişimi adları yazılmamıştır Pilot soğutma ham kaydı 0 dk: 68 °C; 1 dk: 57 °C; 2 dk: 48 °C; 3 dk: 48 °C; 4 dk: 48 °C; 5 dk: 34 °C Rota II; sıvı örnek soğutulmuştur, hâl değişimi adı yazılmamıştır Aynı koşullardaki tekrar deneyi Sonuç gizlidir; öğrenci pilot ham kaydından E, D ve K tahmini yapar Aynı saf madde, 1 atm, aynı araçlar ve aynı kayıt kuralı a)Tablodaki saf P maddesi pilotunun araçlarını, sabit koşullarını ve tamamlanmış ham kayıtlarını kullanınız. (1) Erime, donma ve kaynama noktalarını gösterecek iki rotalı deneyi tasarlayınız; bağımsız-bağımlı değişkenleri ve plato kuralını belirtip pilot kayıtlardan E, D ve K değerlerini belirleyiniz. (2) Sonucu gizli, aynı koşullardaki tekrar deneyi için E, D ve K değerlerini tahmin ediniz; tahmininizi aynı saf maddenin erime-donma ilişkisi ve sabit sıcaklık platosuyla gerekçelendiriniz. Tam olarak iki bağlı ürün yazınız.
Deney tasarımı ve pilot ham kayıt analizi Sonucu gizli tekrar tahmini ve gerekçe - 7
Eksik değer panosundan yoğunluk oranı ve kontrol destekli tahmin kurunuz.
Eksik Kütle-Hacim Tahmin Panosu
a)YT-C36. Pano kartlarındaki iki ana kayıt, bağımsız X kontrolü ve eksik hedef kartını ilişkilendiriniz. Pano yolu: üst koşul şeridinden ortadaki sol X, orta Y ve sağ Kontrol-X kartlarına ilerleyiniz; oran izini alttaki boş hedef kartında tamamlayıp kart konumlarını sonuç yerine kullanmayınız. İki bağlı ürün veriniz: (1) eşit hacimli X-Y kayıtlarından veriye dayalı önermenizi oluşturup verilen veriye dayalı olmayan önerme ile karşılaştırınız; (2) X sıvısının yoğunluğunu d=m/V bağıntısıyla hesaplayıp 140 cm³ X için kütle tahmini yapınız ve görünür X kontrol kaydının yoğunluğunu doğrudan hesaplayarak tahminin geçerliğini sorgulayınız; hükmü aynı koşullarla sınırlandırınız.
- 8
Aşağıdaki deney düzeneği ve gözlem sonuçlarını inceleyerek iki aşamalı görevi sırasıyla yanıtlayınız.
Sıvıların Kütle ve Hacim Karşılaştırma Deneyi
Fen laboratuvarında özdeş dereceli silindirler ve hassas terazi kullanılarak iki farklı sıvının (K ve L) eşit hacimdeki kütleleri test edilmektedir.
Malzemeler: Dereceli silindir (2 adet), Hassas terazi (1 adet), K sıvısı (50 mL), L sıvısı (50 mL)
1. Düzenek (K Sıvısı)
- Hacim: 50 mL
- Kütle: 40 g
2. Düzenek (L Sıvısı)
- Hacim: 50 mL
- Kütle: 60 g
Gözlem Değer Not 1. Düzenek Gözlemi 40 g g K sıvısının 50 mL'sinin kütlesi 40 gramdır. 2. Düzenek Gözlemi 60 g g L sıvısının 50 mL'sinin kütlesi 60 gramdır. a)1) Eşit hacimli sıvıların yoğunlukları ile kütleleri arasındaki ilişkiyi test etmek üzere bir hipotez kurunuz ve verilen deney verileriyle bu hipotezi test ediniz. 2) Ulaştığınız geçerli hipotezi kullanarak, K ve L sıvıları aynı kaba döküldüğünde (birbirine karışmadıkları bilindiğine göre) hangi sıvının altta, hangi sıvının üstte yer alacağını yeni duruma göre açıklayınız.